Trong Bối Cảnh Xã Hội Hiện Đại, Nhu Cầu Hỗ Trợ Tâm Lý, Tham Vấn Và Trị Liệu Ngày Càng Gia Tăng, Việc Nắm Vững Cơ Sở Lý Thuyết Và Kỹ Năng Thực Hành Trở Nên Vô Cùng Quan Trọng. Cuốn Giáo Trình Tham Vấn Tâm Lý Do GS.TS. Trần Thị Minh Đức (Trường Đại Học Khoa Học Xã Hội Và Nhân Văn – Đại Học Quốc Gia Hà Nội) Biên Soạn Chính Là Tài Liệu Cốt Lõi Cho Sinh Viên Ngành Tâm Lý Học, Giáo Dục Học Và Các Lĩnh Vực Liên Quan.
Thông Tin Về Sách:
- Tên Sách: Giáo Trình Tham Vấn Tâm Lý
- Tác Giả: GS.TS. Trần Thị Minh Đức
- Nhà Xuất Bản: Đại Học Quốc Gia Hà Nội
- Tái Bản: Lần Thứ 2, Có Chỉnh Sửa Và Bổ Sung
- Đối Tượng: Sinh Viên Ngành Tâm Lý Học, Giáo Dục Học, Công Tác Xã Hội Và Người Làm Công Tác Tham Vấn
Nội Dung Chính:
- Cơ Sở Lý Thuyết Về Tham Vấn Tâm Lý.
- Các Khái Niệm Trọng Tâm: Vai Trò, Giá Trị, Nhiệm Vụ Của Nhà Tham Vấn.
- Quy Trình Tham Vấn: Từ Giai Đoạn Tiếp Cận Đến Triển Khai Các Kỹ Năng Giao Tiếp Tâm Lý.
- Đạo Đức Nghề Nghiệp Và Pháp Lý Trong Tham Vấn.
- Bài Tập Tình Huống Thực Hành Giúp Sinh Viên Vận Dụng Kiến Thức Vào Thực Tiễn.
Điểm Nổi Bật:
- Là Giáo Trình Chính Thức Được Giảng Dạy Nhiều Năm Tại Đại Học Quốc Gia Hà Nội.
- Nội Dung Kết Hợp Lý Thuyết Và Thực Hành, Phù Hợp Với Sinh Viên Và Giảng Viên.
- Có Giá Trị Tham Khảo Cho Những Người Làm Công Tác Tư Vấn, Hỗ Trợ Tâm Lý Trong Trường Học, Bệnh Viện Và Cộng Đồng.
Với Cách Trình Bày Khoa Học, Hệ Thống Kiến Thức Rõ Ràng Và Gắn Liền Với Thực Tiễn, Cuốn Giáo Trình Tham Vấn Tâm Lý PDF Là Tài Liệu Không Thể Thiếu Cho Sinh Viên, Giảng Viên Và Các Nhà Chuyên Môn Trong Lĩnh Vực Tâm Lý.
CHƯƠNG 1
THAM VẤN TÂM LÍ LÀ MỘT KHOA HỌC ỨNG DỤNG
Câu hỏi: Cần bao nhiêu nhà tâm lí học để có thể chuyển dời một củ hành?
Trả lời: Chỉ cần một người, nhưng củ hành phải thực sự muốn di chuyển.
Câu chuyện vui trên phản ánh triết lí của sự thay đổi trong tham vấn tâm lí là: Bất cứ thay đổi nào diễn ra trong cuộc đời bạn phải bắt đầu từ bạn với những cố gắng của chính bạn. Nhà tâm lí học có thể hướng dẫn bạn vượt qua những nan đề của bạn, nhưng không ai có thể làm thay bạn.
(Raymond Lloyd Richmond)
Trong chương một, hoạt động tham vấn tâm lí được nhìn nhận như một ngành khoa học ứng dụng. Chúng tôi sẽ phân biệt các khái niệm gần gũi với tham vấn, như trợ giúp tâm lí, tham vấn tâm lí, tư vấn và trị liệu tâm lí. Cùng với các khái niệm này chúng tôi sẽ trình bày mối quan hệ giữa các ngành trợ giúp, như: Tâm lí học, Tham vấn, Công tác xã hội và Tâm thần học để người học thấy được ranh giới giữa các khoa học có chung một hoạt động trợ giúp tâm lí con người. Do tham vấn tâm lí là một khoa học và một nghề, nên việc xác định mục đích và nhiệm vụ của nó là hết sức cần thiết. Cuốn “Tham vấn tâm lí” này được trình bày dưới góc độ tham vấn cá nhân, vì vậy việc giới thiệu sơ bộ về tham vấn nhóm và tham vấn gia đình, theo chúng tôi, là cần thiết trong chương này.
10 | GIÁO TRÌNH THAM VẤN TÂM LÍ
I. CÁC KHÁI NIỆM
Cuộc sống luôn luôn đặt ra những khó khăn, thách thức buộc con người phải đương đầu. Với nhiều người, họ có thể dễ dàng hoặc vất vả tự vượt qua những khó khăn mà không cần tới sự trợ giúp của người khác. Nhưng có không ít người đã không tự làm được điều này, họ cần sự trợ giúp mang tính khoa học và chuyên nghiệp để có thể vượt qua được những khó khăn của mình. Trong trường hợp không quan tâm đến sự giúp đỡ bên ngoài, cá nhân có thể tự hủy hoại bản thân và người khác để có được một cuộc sống hạnh phúc hơn. Tham vấn tâm lí ra đời chính là để giúp đỡ các cá nhân, nhóm người theo cách này hay cách khác, có được một cuộc sống hạnh phúc hơn. Trước khi bàn về tham vấn với tư cách là một khoa học, có một số thuật ngữ thường dùng gần với khái niệm tham vấn cần được làm sáng tỏ.
1. Trợ giúp tâm lí
Trợ giúp là một khái niệm chung nhất, được dùng trong các mối quan hệ giao tiếp đời thường, theo cách “giúp nhau” – ai đó giúp ai đó. Đặc biệt, khái niệm được sử dụng nhiều trong các lĩnh vực hoạt động thực hành như tâm lí học, công tác xã hội, tham vấn, tâm thần học. Khái niệm “trợ giúp” tồn tại từ khi xuất hiện xã hội loài người và hoạt động trợ giúp này có trước khi các ngành khoa học trợ giúp ra đời. Những hiện tượng liên kết giữa con người với nhau như: “Lá lành đùm lá rách”, “Cưu mang”, “Hỗ trợ”… không đơn thuần chỉ nói đến khía cạnh giúp đỡ vật chất, mà đằng sau chúng còn chứa đựng ý
[Phần khung bên phải:]
Một số người có những tư chất “bẩm sinh” để làm tham vấn. Một số khác không thể trở thành nhà tham vấn tốt dù đã qua nhiều khóa đào tạo. Hầu hết chúng ta đang ở đâu đó giữa những người này. Chúng ta bắt đầu tham vấn với vô số thói quen tốt và xấu. Vì vậy chúng ta phải được đào tạo và thường xuyên nghiên cứu các nguyên tắc chung mà một nhà tham vấn cần phải làm và có lẽ quan trọng hơn là những gì không nên làm trong tham vấn.
¹ Jill Taylor và Sheelagh Stewart – Tài liệu tập huấn. (Trích từ: Bạo lực tình dục và bạo lực gia đình: Những hỗ trợ, phục hồi và hành động ở Zimbabe).
CHƯƠNG I: Tham vấn tâm lí là một khoa học ứng dụng | 11
nghĩa “nâng đỡ tinh thần”. Trong khi đó, những khái niệm như “Cho lời khuyên”, “Chia sẻ tâm tình”, “Cảm thông”… hoàn toàn phản ánh sự giúp đỡ tâm lí cho người có nhu cầu được trợ giúp. Phần này tập trung nói về sự trợ giúp tâm lí (Help Pchychology), vì vậy có nhiều chỗ chúng tôi chỉ dùng thuật ngữ “Trợ giúp” nhưng nó được hiểu theo khía cạnh là trợ giúp tinh thần, mà không đề cập đến khía cạnh trợ giúp vật chất.
Trợ giúp tâm lí, có thể hiểu một cách đơn giản, là một hoạt động (một công việc) giúp đỡ cho người đang có khó khăn tâm lí để họ thực hiện được điều họ mong muốn trong cuộc sống. Khái niệm trợ giúp tâm lí bao hàm những công việc của người giúp đỡ không chuyên – tất cả mọi người, và công việc giúp đỡ của những người chuyên nghiệp – công việc của các nhà tâm lí học, nhà tham vấn, nhân viên công tác xã hội, bác sĩ tâm thần, nhà giáo dục…
Như vậy, từ việc người nhiều tuổi bảo người ít tuổi, người có kinh nghiệm bảo người chưa có kinh nghiệm, cha mẹ bảo ban con cái, đặc biệt, những già làng, trưởng bản, thầy lang, thầy thuốc, thầy cúng, thầy tu, thầy giáo đến các nhà tâm lí học, các chuyên viên tư vấn hành nghề tại các cơ sở đều là những người làm công việc trợ giúp người khác, bằng các cách khác nhau như cho lời khuyên, răn dạy, tư vấn, tham vấn và trị liệu. Với cách hiểu như vậy, trong xã hội có rất nhiều kiểu người đang làm công tác trợ giúp và mức độ hiệu quả giúp được của họ là không giống nhau. Trong xã hội có ba loại trợ giúp tương ứng với ba kiểu người trợ giúp:
- Người trợ giúp chuyên nghiệp (professional helper): Đó là những người được đào tạo sâu và chuyên biệt về những kiến thức, kĩ năng tâm lí, hành vi con người, kĩ năng giao tiếp và giải quyết các vấn đề theo chuyên ngành của họ để có thể đáp ứng với đối tượng mà họ giúp đỡ, như người làm nghề tâm lí học, tham vấn, công tác xã hội, tâm thần học… Các ngành trợ giúp chuyên nghiệp này phản ánh những mối quan hệ trợ giúp khác nhau, như mối quan hệ giữa thầy thuốc – bệnh nhân, nhà tham vấn – thân chủ/khách hàng, cán sự xã hội – đối tượng/thân chủ, nhà trị liệu tâm lí – thân chủ/bệnh nhân. Hầu hết những người trợ giúp chuyên nghiệp đều có mối quan hệ trợ giúp chính thức. Đó là mối
12 | GIÁO TRÌNH THAM VẤN TÂM LÍ
quan hệ công việc với hợp đồng thỏa thuận rõ ràng về nhu cầu và hiệu quả của sự giúp đỡ, trong đó xác định rõ vai trò và vị trí của người trợ giúp và của thân chủ. Nhìn chung người trợ giúp chuyên nghiệp thường có chức danh cụ thể, như nhà tâm lí, nhà tham vấn hay nhân viên công tác xã hội.
- Người trợ giúp bán chuyên nghiệp (paraprofessional helper): Đó là những người có công việc liên quan đến lĩnh vực trợ giúp. Họ có thể được đào tạo, tập huấn ngắn hạn về các lĩnh vực trợ giúp, hoặc có kinh nghiệm từ mối quan hệ trợ giúp. Ví dụ, quan hệ giữa cán bộ hòa giải xã – người dân; giáo viên – học sinh, hiệu trưởng – giáo viên; giám đốc – nhân viên, cha mẹ – con cái; cha linh mục – con chiên. Đây là những nhóm đối tượng giúp đỡ thường xuyên của họ.
- Người trợ giúp không chuyên nghiệp (non-professional helper): Đó là những người không qua đào tạo, huấn luyện chính thức về các kĩ năng trợ giúp chuyên biệt. Sự trợ giúp của họ có thể chỉ xảy ra nhất thời trong mối quan hệ tạm thời với đối tượng của họ. Ví dụ, nhân viên bán hàng, tiếp tân, tiếp viên hàng không với khách hàng, các tình nguyện viên cộng đồng giúp đỡ các đối tượng bị ảnh hưởng bởi HIV/AIDS, nghiện ma túy; sinh viên đến các Trung tâm bảo trợ xã hội dạy văn hóa cho trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn hoặc tổ chức các hoạt động vui chơi giải trí cho các cháu; hay bất cứ ai có nhu cầu giúp đỡ người khác khi gặp khó khăn. Nhìn chung, người trợ giúp không chuyên nghiệp thường có mối quan hệ trợ giúp không chính thức, kết cấu trợ giúp lỏng lẻo, thời gian ngắn và hiệu quả giúp đỡ có giới hạn.
Robert Carkhuff phát hiện thấy trong xã hội nhìn chung các cá nhân nhận được sự giúp đỡ của những người tham vấn không chuyên (người giúp đỡ nghiệp dư) rất nhiều so với sự giúp đỡ của người chuyên nghiệp. Với những người nghiệp dư, sự giúp đỡ của họ thường xuất phát từ tấm lòng nhân ái, sự chân thành, tính thiện và kinh nghiệm sống, họ có nhu cầu giúp đỡ cho những người có khó khăn, có tổn thương tâm lí sống quanh họ. Ngay cả khi sự giúp đỡ có tính vụ lợi cá nhân, như giúp đỡ để được nổi tiếng, được mang ơn, giúp đỡ để con cháu mình sau này được
CHƯƠNG I: Tham vấn tâm lí là một khoa học ứng dụng | 13
phúc lộc, thì nhìn chung, hiệu quả giúp đỡ của những người không chuyên trong xã hội là rất lớn và có ý nghĩa nhân văn, đáng được khích lệ.
Cùng với sự phát triển của xã hội và sự phân hoá nghề nghiệp ở mức độ cao, hình thức giúp đỡ về tinh thần được phát triển lên một bước mới: xã hội cần có những chuyên gia tham vấn, trị liệu chuyên nghiệp. Khoa học tâm lí ra đời làm xuất hiện các loại hình tham vấn khác nhau và làm hoàn thiện hệ thống lí thuyết giúp đỡ căn bản. Ngày nay, khái niệm trợ giúp còn được hiểu là sự giúp đỡ một cách có hệ thống và có phương pháp. Người giúp đỡ chuyên nghiệp cần có kĩ năng và phẩm cách làm cho người có nhu cầu giúp đỡ tự giải quyết vấn đề của mình bằng cách tìm hiểu, khám phá và hành động. Như vậy, chuyên gia trợ giúp có thể là nhà tâm lí, nhà tham vấn, nhân viên công tác xã hội, bác sĩ tâm thần, các linh mục… Người/nhóm người được trợ giúp thường được gọi là thân chủ, khách hàng hoặc bệnh nhân, hoặc có thể là bất cứ đối tượng nào trong xã hội từ trẻ nhỏ đến người già.
2. Tư vấn
Ở Việt Nam, việc cung cấp thông tin, cho lời khuyên, trợ giúp những khó khăn tâm lí, chỉ bảo hay hướng dẫn… cho một cá nhân, hoặc một tổ chức, khi họ có nhu cầu thường gọi là tư vấn. Thuật ngữ Tư vấn (Consultation) hay Tham vấn (Counseling) trong từ điển tiếng Việt hiện nay đều được dịch là Tư vấn. Đó là sự “Đóng góp ý kiến về những vấn đề được hỏi đến, nhưng không có quyền quyết định”¹.
Theo tài liệu của Tổ chức Lao động Quốc tế I.L.O, tư vấn là một dịch vụ cho lời khuyên theo hợp đồng và phục vụ cho các tổ chức bởi những người có đủ trình độ chuyên môn và được đào tạo đặc biệt để giúp đỡ một cách khách quan và độc lập với tổ chức khách hàng². Hoặc, bạn sẽ làm tư vấn khi nào bạn đang cố gắng thay đổi hoặc cải tiến một tình huống, nhưng không trực tiếp điều khiển việc thực hiện. Phần lớn những người trong vai trò phụ tá ở
¹ Hoàng Phê, Từ điển Tiếng Việt, NXB Đà Nẵng, 2000.
² Nguyễn Trọng Thế, Tư vấn quản lý, NXBLĐ, HN, 1995, tr.13.
14 | GIÁO TRÌNH THAM VẤN TÂM LÍ
các tổ chức đã thực sự là những nhà tư vấn, dù cho họ không chính thức được gọi là những nhà tư vấn³.
Trên thế giới, khái niệm tư vấn không đơn thuần chỉ hiểu theo nghĩa cho lời khuyên (như công việc của một chuyên gia, hay cố vấn), là sự khuyên bảo từ một tổ chức hay những người có trình độ chuyên môn về một lĩnh vực cụ thể, như một hình thức góp ý kiến. Trong đó, người xin tư vấn thường là người chủ động, tích cực, còn người được tư vấn thì có thể là người thụ động trong việc giải quyết vấn đề của họ.
Hiệp hội Tham vấn Hoa Kỳ (1998) đã định nghĩa tư vấn là: mỗi quan hệ giữa một người trợ giúp chuyên nghiệp và người, nhóm người hoặc một chỉnh thể xã hội cần được giúp đỡ, trong đó nhà tư vấn cung cấp sự giúp đỡ cho thân chủ trong việc xác định và giải quyết một vấn đề liên quan đến công việc hoặc người khác.
[Phần khung bên phải:]
Thảo luận trường hợp
Nhà trường đề nghị bạn giúp đỡ cho một học sinh lớp 7, học sinh này đã mấy lần gây gỗ đánh bạn, trong lớp phá bĩnh, cãi hỗn với giáo viên, đến lớp không chuẩn bị bài…
Bạn sẽ gặp ai và làm như thế nào trong vai trò là:
- Nhà tư vấn
- Nhà tham vấn
Ví dụ: Một giáo viên chủ nhiệm mời một nhà tư vấn đến để giải quyết những vấn đề mâu thuẫn trong sinh hoạt chung của nhóm sinh viên do cô giáo phụ trách (chứ không phải vấn đề tâm lí của cô giáo phụ trách). Hay, một người cần được tư vấn (là một người lãnh đạo, hay quản lí của một tổ chức) mời nhà tư vấn đến môi trường của họ với kì vọng rằng nhà tư vấn này – một chuyên gia, sẽ giải quyết vấn đề đang tồn tại trong cơ quan của người quản lí đó. Nhà tư vấn được thuê như một người huấn luyện, người cố vấn “có tri thức và các kĩ năng chuyên môn để giải quyết vấn đề cho người khác”.
Có thể giải nghĩa hoạt động tư vấn như sau: Nhà tư vấn được một người đề nghị cung cấp dịch vụ giúp đỡ trực tiếp cho một người, nhóm, tổ chức hoặc cộng đồng với nỗ lực trợ giúp cho cả
³ Dẫn theo Tài liệu về công tác tham vấn, HN, Unicef Việt Nam, 2002.
18 GIÁO TRÌNH THAM VẤN TÂM LÍ
3. Tham vấn tâm lí
Tham vấn (Counseling Psychology) là một thuật ngữ không còn xa lạ ở Việt Nam trong khoảng 10 – 15 năm lại đây. Tuy nhiên, cho đến nay vẫn còn đang tồn tại nhiều cách hiểu khác nhau liên quan tới thuật ngữ này. Không riêng gì ở Việt Nam mà tại các nước phương Tây và Bắc Mỹ, thuật ngữ tham vấn cũng được hiểu ở nhiều mức độ khác nhau. Đôi khi, nó chỉ những hoạt động của người đỡ thông thường, hoặc của tình nguyện viên, họ được xem như là người làm công tác trợ giúp. Hay nó nói đến những người làm tham vấn chuyên nghiệp tại các bệnh viện, trung tâm, dịch vụ – xã hội, hoặc các trường học với nền tảng kiến thức về tâm lí học, công tác xã hội hoặc các ngành khác.
Trong chương này, chúng tôi muốn đề cập đến tham vấn với tư cách là một hoạt động trợ giúp mang tính chuyên nghiệp, trong đó đòi hỏi nhà tham vấn có kiến thức sâu về tâm lí và hành vi con người nhằm giải quyết những vấn đề của cuộc sống xã hội được coi là nguyên nhân nảy sinh những rối loạn tâm lí cần được giúp đỡ ở các cá nhân. Theo Mielke J. (1999), yếu tố tâm lí là động cơ rõ rệt thúc đẩy con người tìm đến tham vấn. Do đó khái niệm tham vấn nói đến sự trợ giúp tâm lí, chứ không đơn thuần là sự hỏi đáp về thông tin, kiến thức1. Vì vậy, khái niệm tham vấn trong giáo trình này được hiểu là tham vấn tâm lí.
Hiệp hội các nhà tham vấn Hoa Kì (ACA, 1997) cho rằng: Tham vấn là sự áp dụng nguyên tắc tâm lí, sức khỏe tinh thần hay nguyên tắc về sự phát triển con người thông qua các chiến lược can thiệp một cách có hệ thống về nhận thức, xúc cảm, hành vi, tập trung vào sự lành mạnh, sự phát triển cá nhân, phát triển nghề nghiệp cũng như vấn đề bệnh lý.
Định nghĩa của Hiệp hội Tham vấn Hoa Kì cũng xác định rằng quá trình tham vấn được hiểu như là một mối quan hệ tự nguyện
1 Dẫn theo Tài liệu về công tác tham vấn, HN, Unicef Việt Nam, 2002.
Hoạt động tham vấn bao gồm việc lắng nghe đối tượng trình bày vấn đề của họ, làm cho họ cảm thấy dễ chịu, giúp họ nhận biết vấn đề và tìm ra các giải pháp cho các vấn đề đó.
CHƯƠNG I: Tham vấn tâm lí là một khoa học ứng dụng 19
giữa nhà tham vấn và khách hàng. Trong mối quan hệ này nhà tham vấn giúp khách hàng tự xác định và tự giải quyết vấn đề của mình.
P.K. Onner cho rằng tham vấn là quá trình, vì vậy nó đòi hỏi các nhà tham vấn phải dành thời gian nhất định và sử dụng các kĩ năng một cách thuần thục để giúp đỡ đối tượng/thân chủ tìm hiểu, xác định vấn đề và triển khai các giải pháp trong điều kiện cho phép. Tham vấn là một khoa học thực hành nhằm giúp con người vượt qua được những khó khăn của mình, giúp họ có khả năng hoạt động độc lập trong xã hội bằng chính kĩ năng sống và năng lực của mình1.
Theo chúng tôi, trong điều kiện hoạt động tham vấn ở Việt Nam còn tự phát và ai cũng có thể tự cho mình là nhà tham vấn khi họ muốn làm công việc trợ giúp người khác, thì một định nghĩa về tham vấn đầy đủ hơn có thể phát biểu là: Tham vấn là một quá trình tương tác giữa nhà tham vấn (người có chuyên môn và kĩ năng tham vấn, có các phẩm chất đạo đức của nghề tham vấn và được pháp luật thừa nhận) với thân chủ (còn gọi là khách hàng – người đang có vấn đề khó khăn về tâm lí muốn được giúp đỡ). Thông qua các kĩ năng trao đổi và chia sẻ tâm tình (dựa trên các nguyên tắc đạo đức và mối quan hệ mang tính nghề nghiệp), thân chủ hiểu và chấp nhận thực tế của mình, tự tìm lấy tiềm năng bản thân để giải quyết vấn đề của chính mình2. Thuật ngữ tham vấn mô tả chính xác bản chất của nghề trợ giúp là giúp người khác đang có khó khăn tâm lí mà không hướng họ theo ý mình.
Khái niệm tham vấn mô tả chính xác các kĩ năng, kiến thức, thái độ và các phương pháp tiếp cận đối với các đối tượng khó khăn về tâm lí có nhu cầu được giúp đỡ. Bằng cách tập trung vào những trải
Triết lí của sự giúp đỡ
- Giúp thân chủ nhìn vấn đề như nó vốn có.
- Giúp thân chủ tự giải quyết vấn đề của mình.
- Một nghề giúp người khác giúp đỡ chính họ.
1 P.K. Odhner, Giới thiệu thực hành CTXH, giáo trình tập huấn, môđun II, tr.45.
2 Trần Thị Minh Đức, Bàn về thuật ngữ Tư vấn, Tạp chí Đại học và Giáo dục chuyên nghiệp, 2000.
20 GIÁO TRÌNH THAM VẤN TÂM LÍ
nghiệm, cảm xúc, suy nghĩ, hành vi của thân chủ với những đáp ứng một cách có chủ định, nhà tham vấn tạo ra sự khám phá, chấp nhận hoặc thách thức ở thân chủ, giúp họ tự đạt tới một mức độ thích hợp về khả năng hoạt động độc lập trong xã hội. Như vậy, tham vấn với tư cách là một nghề, một dịch vụ trợ giúp tinh thần, đòi hỏi nhà tham vấn phải trải qua một quá trình đào tạo lí thuyết và thực hành có giám sát, vì tham vấn không phải là giải đáp, cho lời khuyên, hướng con người đến các chuẩn mực xã hội chung chung mà ai, lúc này lúc khác, cũng có thể làm được.
Richard Nelsson (1997) cũng cho rằng mục tiêu của tham vấn là hướng tới thay đổi cách thức cảm nhận, suy nghĩ và hành động của con người để giúp họ tạo nên một cuộc sống tốt đẹp hơn. Do vậy, theo ông, tham vấn là một quá trình can thiệp giải quyết vấn đề với một mối quan hệ, một quá trình tương tác đặc biệt giữa người làm tham vấn và thân chủ. Ông cho rằng tham vấn có thể được sử dụng ở những cấp độ khác nhau. Nó có thể là dạng hoạt động mang tính chuyên sâu của các nhà tâm lí học, cán sự xã hội, nhưng nó cũng có thể là một phần công việc của giáo viên, y tá, hay điều dưỡng, các nhà tình nguyện viên.
Có thể nói hoạt động tham vấn phản ánh nhu cầu của những người tìm kiếm sự giúp đỡ tâm lí. Tham vấn trở thành một nghề chuyên nghiệp xuất phát từ nhu cầu này của xã hội. Nó tập trung vào giúp đỡ người khác giải quyết các khó khăn tâm lí của họ. Với cách hiểu này, khái niệm “Tham vấn tâm lí” thường được gọi ngắn gọn là “Tham vấn”.
Bản chất của tham vấn là hoạt động hay phương pháp trợ giúp người có vấn đề tự giải quyết vấn đề của chính mình chứ không phải là hoạt động đưa ra lời khuyên mà chúng ta thường hiểu. Sự trợ giúp ở đây được thể hiện qua việc giúp người có vấn đề hiểu được chính họ, hoàn cảnh của họ, phát huy được tiềm năng, năng lực vốn có của chính mình. Với ý nghĩa này, tham vấn còn có tác dụng giúp đối tượng nâng cao khả năng đối phó với vấn đề trong cuộc sống.